Verwachtingen zijn de ouders van teleurstelling

Ik kwam afgelopen week een bericht tegen op LinkedIn van een mevrouw die ongewenst kinderloos is. Zij heeft daar nu een boek over geschreven, om iets positiefs met haar enorme verdriet te doen. Hartstikke mooi natuurlijk, zo’n omkering. Ik realiseer me dat ik mij als ouder direct op glad ijs begeef, als het de gevoelens van ongewenst kinderloze mannen en vrouwen aangaat, maar volgens mij is het voor velen van hen de ultieme teleurstelling. Zo eentje waar ze eigenlijk hun hele volwassen leven mee blijven worstelen.

Voor de ouders onder u: heeft u weleens aan uw kinderen gezegd dat u teleurgesteld in ze was, of iets van die strekking? Ongeacht de wijze waarop ze dat toen hadden gedaan, is het dan aan mij de beurt om u teleur te stellen: niemand kan u teleurstellen. Dat doet u helemaal zelf. U had kennelijk bepaalde verwachtingen die niet zijn uitgekomen en legt de schuld daarvan buiten uzelf – in dit geval uw kind. Een beetje zoals de weerman die verwacht dat de zon gaat schijnen en dan boos is op de wolken als die er voor gaan hangen. Hoezo? Die doen gewoon wat ze doen, ongeacht de plannen van wie dan ook.

Een klassiek voorbeeld van de manier waarop kinderen hun ouders kunnen ‘teleurstellen’ is dat ze ‘minder’ bereiken dan pa en moe hadden gehoopt. Dat minder vooral anders is, hebben veel ouders niet in de gaten, evenmin dat nergens geschreven staat dat kinderen iets ‘goed te maken’ hebben voor degenen die hen op de wereld hebben gezet.

Het is natuurlijk mogelijk dat u een afspraak met uw kind had, waaraan hij/zij zich niet gehouden heeft. Alsnog kan het dan verstandig zijn om uzelf wat kritische vragen te stellen, zoals: was het kind wellicht zelf in de veronderstelling dat het zich wèl aan de afspraak hield, maar was die wat minder SMART dan u dacht? Was het wel een echte, onderlinge afspraak, of eigenlijk een verkapte order? In dat laatste geval past een tip van de mediator / bemiddelaar in mij: mensen – ongeacht hun leeftijd – houden zich beter aan afspraken die zij zelf mede hebben vormgegeven, dan aan opgelegde orders.

Teleurstelling zegt alleen iets over u. Over uw eigen verwachtingen. Doe er lekker zelf iets mee, zou ik zeggen: ze zijn van u.

Ik gok dat de meeste puberouders minstens één keer tegen hun kinderen hebben gezegd: ‘Ik ben niet boos, ik ben teleurgesteld.’ Ik vraag me af wat erger is: boos zijn gaat over grenzen. Uw kind is dan over uw grens gegaan. Daar is van beide kanten niets mis mee. Opgroeien en puberen gaan in hoge mate over het opzoeken en vinden van andermans en de eigen grenzen. En het is hartstikke gezond om grenzen te markeren, wederzijds. Teleurstelling daarentegen zegt alleen iets over u. Over uw eigen verwachtingen. Doe er lekker zelf iets mee, zou ik zeggen: ze zijn van u. Uit uw werkende bestaan weet u donders goed hoe dodelijk het is om iemand een aap op de schouders te zetten waarover hij of zij geen controle heeft. Dus val uw kind niet lastig met uw verwachtingen: die is er niet verantwoordelijk voor, niet voor het zaaien, laat staan voor het uitkomen.

Ik heb geen notie van de teleurstelling die veel ongewenst kinderloze vrouwen en mannen ervaren, als gevolg van dat niet uitkomen van die verwachting van ouderschap. Dat iets wat voor velen een makkie lijkt, sommigen zelfs tegen beter weten in ‘overkomt’, hen eenvoudigweg niet is gegeven. Hoe onbeschrijfelijk groot deze teleurstelling ook mag zijn, hiervoor geldt hetzelfde als voor alle andere: zij is geboren uit verwachtingen.

Wat doet u, de volgende keer dat u teleurstelling ervaart? Blijft u bij uw verdriet, of legt u misschien zelfs de schuld bij een ander, stelt u uw verwachtingen bij, laat u ze misschien helemaal los, of maakt u van die (schijnbare) tegenslag een drijfveer, zoals die mevrouw van dat boek? De keuze is aan u.